Delirium

Delirium

Current track

Title

Artist


ΑΠΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΜΥΘΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ

on 03/05/2020

Η κρίση στον τομέα της οικονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο, αποτέλεσε έναν από τους πολλούς λόγους που το μεταναστευτικό φαινόμενο έχει πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Ταυτόχρονα, σε πολιτειακό και κοινωνικό επίπεδο, καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε τις προσφυγικές ροές, οι οποίες εξαιτίας των πολέμων, των συγκρούσεων, της έλλειψης φυσικών πόρων και των μηδενικών πιθανοτήτων κάλυψης βασικών αναγκών έχουν αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η Ελλάδα, σε αυτή τη χρονική συγκυρία, είναι μια χώρα η οποία χαρακτηρίζεται από τον διπλό ρόλο του να δέχεται μετανάστες και πρόσφυγες ενώ ταυτόχρονα ένα μεγάλο κομμάτι της χώρας επιλέγει –ή αναγκάζεται να επιλέξει- να αναζητήσει εργασία στο εξωτερικό. Στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, αυξήθηκε η χρήση τεχνολογικών μέσων και κοινωνικών δικτύων που έχουν ως αποτέλεσμα την ευκολότερη πρόσβαση στις πληροφορίες, την ευρύτητα στις πηγές πληροφόρησης και την άμεση ανατροφοδότηση. Τα φαινόμενα αυτά σε συνδυασμό απέδωσαν πολλά πλεονεκτήματα, όμως δεν έλειψαν και τα μειονεκτήματα. Στα μειονεκτήματα, θα εντάξουμε τους μύθους, τις υπερβολές και τις αναπαραγόμενες λανθασμένες αντιλήψεις που προέκυψαν ακόμα και αν κάποιες από αυτές είχαν σε ορισμένες περιπτώσεις αγνές προθέσεις.

• «Πρόσφυγες» και «Μετανάστες», είναι το ίδιο.

Ένας αρκετά σύντομος ορισμός των εννοιών «πρόσφυγες» και «μετανάστες» ίσως θα διέλυε τη σύγχυση που συνήθως επικρατεί. Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, Πρόσφυγες είναι τα άτομα που βρίσκονται εκτός της χώρας καταγωγής τους εξαιτίας του φόβου διώξεων, διαμαχών, γενικευμένης βίας, ή άλλων καταστάσεων που έχουν διαταράξει σοβαρά την έννομη τάξη και, ως αποτέλεσμα, δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Ο ορισμός του πρόσφυγα δίνεται στη Σύμβαση του 1951 και στα περιφερειακά μέσα για τους πρόσφυγες, καθώς και στο καταστατικό της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ, αν και δεν υπάρχει επίσημος νομικός ορισμός για τον διεθνή μετανάστη, η πλειονότητα των ειδικών συμφωνεί ότι διεθνής μετανάστης είναι όποιος αλλάζει τον τόπο συνήθους κατοικίας του/της, ανεξαρτήτως του λόγου μετανάστευσης ή του νομικού καθεστώτος.

Παρόλα αυτά, τα άτομα έχουν σε κάθε περίπτωση το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού. Οι αυτοχαρακτηρισμένες περιπτώσεις μπορούν να έχουν υπόσταση σε κοινωνικό, πολιτιστικό, πολιτισμικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, ο νομικός ορισμός διαχωρίζει τις περιπτώσεις και κατ’ επέκταση τις Υπηρεσίες στις οποίες μπορούν να απευθυνθούν τα άτομα για να διευθετήσουν διοικητικές υποθέσεις.

• Οι χαρακτηρισμοί περί «λαθραίων».

«Λαθραίος» σημαίνει κρυφός, παράνομος και εντοπίζεται ακόμα και σε ακαδημαϊκά συγγράμματα σχετικά με τη μετανάστευση. Όπως πληροφορούμαστε από την Αγριμανάκη (2019), η λέξη «λαθρομετανάστης» χρησιμοποιείται από πολλά νομικά κείμενα για να χαρακτηριστεί το άτομο που δεν γεννήθηκε εντός των γεωγραφικών ορίων της χώρας που διαμένει. Σχετικά πρόσφατα με την υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου: 6264/2018 Απόφαση του Αρείου Πάγου προτρέπονται οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης να απαλείψουν τον μη δόκιμο όρο «λαθρομετανάστης» από τα υπηρεσιακά έγγραφα (Α. ΤΖ. στην «Εφημερίδα των Συντακτών»). Αντ’ αυτού προτείνεται να προτιμούνται όροι όπως «παράτυπα εισερχόμενα στη χώρα άτομα», «πρόσφυγες», «μετανάστες», «αιτούντες άσυλο» (ό. π.). Σκοπός της Διοικητικής Πράξης είναι «… να αποφευχθούν φαινόμενα ξενοφοβίας και ρατσισμού» (ό. π.).

Όσο τυπική ή στερεοτυπική και αν φαίνεται η συζήτηση για τη χρήση ή μη μιας λέξης, χρειάζεται να λάβουμε υπόψη μας ότι οι λέξεις έχουν δύναμη και δυναμική. Ακόμα και αν ένας όρος είναι τυπικά δόκιμος είναι καθαρά στη δική μας ευχέρεια να τον εισάγουμε ή όχι στο λεξιλόγιό μας. Δημιουργούνται συναισθήματα, γεννιούνται σκέψεις και διαμορφώνονται στάσεις μέσα από τις λέξεις. Ιδιαίτερη προσοχή συνίσταται στη χρήση της γλώσσας σε δημόσιους χώρους και στα κοινωνικά δίκτυα.

• «Για ποιο λόγο δεν δίνονται κονδύλια και για τους Έλληνες;»

Έχουν γραφτεί και ειπωθεί πολλά για την κρατική διαχείριση και για τη δράση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ). Ποιος όμως θα όφειλε να είναι πραγματικά ο ρόλος των παραπάνω;

Όσον αφορά στην κρατική διαχείριση, όπως γνωρίζουμε, το καπιταλιστικό σύστημα, στο οποίο λειτουργεί το κράτος, ενεργεί με γνώμονα τους κανόνες του κεφαλαίου και των αγορών. Για να είναι, επομένως, σε θέση να ελέγχει τις αμοιβές των εργαζομένων, χρειάζεται να δημιουργεί συνεχώς ανταγωνισμό μεταξύ των εργατών. Μια μεγάλη μερίδα των μεταναστών – προσφύγων προσδοκάται να είναι οι πρώτοι που θα δεχτούν να εργαστούν με φθηνότερα μεροκάματα. Συμπεραίνουμε, επομένως, ότι είναι μια ιδιαίτερα «χρήσιμη» κοινωνική ομάδα για το σύστημα. Ταυτόχρονα, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που τους αφορούν είναι δομημένες με ιδιαίτερα περίπλοκο τρόπο. Επίσης, η πρόσβασή τους σε Υπηρεσίες δεν διευκολύνεται, με αποτέλεσμα αρκετές φορές να αποκλείονται ακόμα και από βασικά κοινωνικά αγαθά.

Όταν αναφερόμαστε στη δράση των ΜΚΟ υπάρχει μια τάση να γίνονται γενικεύσεις και να δημιουργείται μια πλάνη γύρω από το πώς διαχειρίζονται τα κονδύλια. Οι ΜΚΟ είναι ιδιωτικοί οργανισμοί και όπως κάθε οργανισμός λειτουργεί με κανονισμούς ακολουθώντας το νομικό πλαίσιο. Οι ΜΚΟ που συγκροτήθηκαν με γνώμονα την υποστήριξη των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων, έχουν σκοπό να διευκολύνουν και να προωθούν τα συμφέροντά τους. Λειτουργούν βοηθητικά στους τομείς που δραστηριοποιείται η κρατική μέριμνα και δεν επιτρέπεται να καλύπτουν ή να εξυπηρετούν κατά αποκλειστικότητα όταν και όποτε δραστηριοποιείται κρατικός φορέας. Η σωστή ενημέρωση γύρω από το νομικό πλαίσιο και των καταστατικών των ΜΚΟ θα βοηθούσε να αντιληφθούμε ακριβέστερα τη δράση τους.

• «Μα οι μετανάστες είναι καλοί άνθρωποι».

Υπάρχει ευρεία γκάμα ιστοριών γύρω από το πόσο σωστά, τρυφερά ή αξιόλογα συμπεριφέρθηκε κάποια μερίδα μεταναστών σε κάποιο συμβάν. Και δεν υπάρχει καμία τάση να αμφισβητηθούν αυτές οι ιστορίες. Άνθρωποι που έγιναν μάρτυρες ενός έντονου ή ιδιαίτερου γεγονότος, μεταφέρουν συμπερασματικά, με καλή πρόθεση, ότι οι μετανάστες είναι τόσο καλοί άνθρωποι που αξίζουν υποστήριξης ή περίθαλψης. Όση καλή πρόθεση και να υπάρχει γύρω από αυτή τη φράση, παραμένει να κρύβεται μια παγίδα. Όπως είναι λογικό να συμβαίνει, συναισθήματα γεννιούνται κάθε στιγμή, σε κάθε έμβιο ον. Όταν, όμως, πράττουμε συλλογικά και στον δημόσιο βίο με γνώμονα τα συναισθήματά μας, είναι επόμενο να αγνοούμε την ουσία στο συγκεκριμένο θέμα. Όλοι οι άνθρωποι ενδέχεται να είναι είτε καλοί είτε κακοί. Πρώτα από όλα όμως είναι άνθρωποι. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (United Nations Human Rights, 1948), όλοι οι άνθρωποι είναι πάνω από όλα άνθρωποι. Ανεξάρτητα από το αν είναι καλοί ή κακοί, αν έχουν το ένα ή το άλλο θρήσκευμα, αν έχουν τη μια ή την άλλη πολιτική πεποίθηση, είναι άνθρωποι. Επομένως, έχουν δικαίωμα στη ζωή, στην αξιοπρέπεια, στην ισονομία, στην ελευθερία και στην ασφάλεια.

Συμπερασματικά, ίσως θα πρέπει να μάθουμε να αναρωτιόμαστε για όλα. Η μαζική πληροφόρηση, μαζί με τα θετικά στοιχεία, δημιουργεί και αναπαράγει αρκετές φορές ψευδείς και παραπλανητικές ειδήσεις. Οι άνθρωποι είτε από συμφέρον είτε αρκετές φορές από αδυναμία διαχείρισης του θυμού τους, επιτίθενται σε εύκολους στόχους που συγκυριακά αδυνατούν να αμυνθούν. Δυστυχώς, όμως, ο θυμός γεννά θυμό και νομοτελειακά αναπαράγεται ένας κύκλος «θυμωμένων» που συνήθως οδηγεί σε ακρότητες. Η ψυχραιμία, η έγκυρη και αξιόπιστη ενημέρωση αλλά κυρίως η προσωπική εμπλοκή στα κοινά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως σύμμαχοι στη διάλυση αυτού του «κύκλου».

Η πρόκληση της ημέρας: Εντόπισε αξιόλογες, ψύχραιμες και έγκυρες πηγές σχετικά με το φαινόμενο της μετανάστευσης. Προσπάθησε να απαντήσεις στα ερωτήματα σχετικά με το αν είναι άραγε ένα πρόσφατο φαινόμενο. Πότε αυξάνεται και για ποιους λόγους; Αφιέρωσε λίγα λεπτά από τον χρόνο σου για να συλλογιστείς ποιοι είναι αυτοί που πραγματικά κερδίζουν από τη μετανάστευση.

Από την Άννα Ρούσσου

Βιβλιογραφικές Αναφορές:

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να αναζητήσετε:

Δήλωση αποποίησης ευθύνης :

Οι απόψεις και οι πεποιθήσεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο ανήκουν αποκλειστικά στην συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν ή ταυτίζονται απαραίτητα με εκείνες του Delirium Station.


Send us a message 
Enter your username